برسی احتمالات پس از فروپاشی قریبالوقوع جمهوری فاسد اسلامی بخش دوم
بخشِ دوم: چه کسی در هفتهٔ اوّل قدرت را در اختیار خواهد داشت؟یکی از مهمترین ابهامها پس از فروپاشیِ جمهوری اسلامی، مسئلهٔ قدرتِ واقعی است.در فضای سیاسی، ممکن است یک فرد، شورای انتقالی یا ائتلافی از نیروهای مخالف، خود را مسئولِ ادارهٔ کشور اعلام کند.برای مثال، ممکن است رضا پهلوی، یا مجموعهای از افراد و گروههای سیاسیِ مرتبط با او، برای تشکیلِ یک دولتِ انتقالی اعلامِ آمادگی کنند.ممکن است احزاب و گروههای کارگری یا احزاب چپ داخلی اعلام آمادگی کرده و قدرت را به دست بگیرد ا ممکن است گروههایی مانند گروه مجاهدین خلق با توجه به دارا بودن نفوذ و سلاح قدرت را به دست بگیرند.من به عنوان یک تحلیلگر سیاسی هیچ حزب و گروهی را برتر از دیگری نمیدانم و این انتخاب را به رای عمومی وا میگذارم.امّا میانِ اعلامِ مسئولیّت و تواناییِ ادارهٔ کشور فاصلهای جدّی وجود دارد.قدرتِ واقعی فقط به شناختهشدنِ سیاسی یا برخورداری از حمایتِ بخشی از جامعه وابسته نیست.قدرتِ اجرایی به چهار عاملِ اساسی نیاز دارد.نخست، وجودِ یک تیمِ مدیریّتیِ آماده که بتواند مسئولیتهای مشخص را بر عهده بگیرد.دوم، دسترسی به اطّلاعاتِ واقعی از وضعیتِ کشور و نهادهای آن.سوم، ارتباطِ عملیاتی با مدیران، کارکنان و نیروهایی که خدماتِ عمومی را اداره میکنند.و چهارم، تواناییِ اجرای تصمیمها، تأمینِ منابع و ارزیابیِ نتیجه.اگر این چهار عامل وجود داشته باشند، یک دولتِ انتقالی میتواند حتّی در شرایطِ بسیار دشوار، ادارهٔ بخشی از کشور را آغاز کند.امّا اگر فقط رهبرانِ سیاسی و سخنگویان حضور داشته باشند، در حالی که شبکهٔ اجراییِ داخلِ کشور نامشخص باشد، فاصلهٔ میانِ اعلامِ قدرت و ادارهٔ واقعیِ کشور ممکن است بسیار زیاد شود.در اینجا باید به یک نکتهٔ مهم توجّه کرد.ممکن است افرادی در داخلِ ایران، پیش از سقوطِ حکومت، برای شرایطِ انتقال برنامهریزی کرده باشند.ممکن است گروههایی از مدیرانِ سابق، کارشناسان، نیروهای فنی، فعالانِ مدنی یا حتّی افرادی در بخشهایی از ساختارِ اداری و امنیّتی، برای همکاری با یک نظمِ جدید اعلامِ آمادگی کنند.چنین امکانی را نمیتوان از پیش رد کرد.امّا وجودِ شایعات، پیامِهای سیاسی یا اعلامِ حمایتها، بهتنهایی ثابت نمیکند که یک شبکهٔ اجراییِ آماده وجود دارد.برای ارزیابیِ چنین ادّعایی باید پرسید: آیا افرادِ مسئول شناخته شدهاند؟ آیا تقسیمِ وظایف صورت گرفته است؟ آیا ارتباطِ امن و قابلِ اعتماد وجود دارد؟ آیا برنامهای برای حفظِ خدماتِ عمومی تدوین شده است؟ آیا منابعِ مالی و امکاناتِ اجرایی در دسترس هستند؟ و آیا این شبکه میتواند تصمیمهای خود را در عمل اجرا کند؟این پرسشها تعیین میکنند که با یک آمادگیِ واقعی روبهرو هستیم، یا صرفاً با مجموعهای از ادّعاهای سیاسی.اگر شبکهای آماده وجود داشته باشد، میتواند یکی از مهمترین عواملِ کاهشِ آشفتگی باشد.امّا اگر چنین شبکهای وجود نداشته باشد، یا نتواند در شرایطِ واقعی فعّال شود، دولتِ انتقالی ناچار خواهد بود همزمان با بحرانهای جاری، ساختارِ اجراییِ خود را نیز ایجاد کند.این تفاوت، در هفتهٔ اوّل بسیار تعیینکننده است.زیرا زمان، نیروی انسانی و منابعِ کشور محدود هستند و هر ساعتِ تأخیر در بعضی خدمات میتواند پیامدهای زنجیروار داشته باشد.در چنین شرایطی دولت انتقالی قطعاً برای جایگزینی افراد با رقابت تنگاتنگی روبرو خواهد بود. امید است که درگیر چرخه تکراری انتخابات سفارشی و انتصابات نشود بلکه از شایسته سالاری و افراد تحصیل کرده و آینده نگر و با برنامه در سازمانهای مختلف بهره بجوید.
